wrzesień/październik 2025
SPIS TREŚCI
- Małgorzata Waleria Duda
Wprowadzenie
- Anna Goch-Murzyniec
Rodzina jako wartość w kulturze organizacyjnej wybranych Kościołów nurtu ewangelikalnego w PolsceKościoły nurtu ewangelikalnego w Polsce rozwijając się, budują swoją własną kulturę opartą na wartościach stanowiących ich unikalny kod wyróżniający organizację spośród wielu im podobnych. Swoje credo i zestawy wartości determinujące podejmowane działania publikują na oficjalnych stronach internetowych. Rodzina jako wartość stanowi istotny komponent społecznego i teologicznego wymiaru chrześcijaństwa. Czy zatem ma ona swoje miejsce we współcześnie pojmowanych wartościach kościelnych? Artykuł jest próbą ukazania pozycji rodziny we współczesnych, wybranych Kościołach nurtu ewangelikalnego w Polsce.
- Ks. Dariusz Nawara
Eucharystia w życiu rodziny w okresie pandemii COVID-19 na przykładzie parafii św. Wojciecha i św. Jerzego w ZatorzePandemia COVID-19 była czasem, kiedy kościoły i związki wyznaniowe były zobligowane do wprowadzenia restrykcji związanych z uczestnictwem w liturgii i nabożeństwach. Obostrzenia dotyczyły również limitów osób, które miały prawo przebywać w świątyniach. Wierni mogli korzystać z dyspensy biskupa diecezjalnego od udziału w niedzielnej i świątecznej Eucharystii. Wielu z nich uczestniczyło w Mszy św. za pośrednictwem transmisji. Taka forma zaangażowania religijnego była wsparciem w przechodzeniu przez czas kryzysu. Udział w Eucharystii w kościele lub online pomagał w budowaniu jedności małżeńskiej i rodzinnej. Tęsknota za Najświętszym Sakramentem i przyjmowaniem Komunii świętej stawała się okazją do podjęcia refleksji eschatologicznych i pozwalała na uświadomienie sobie tymczasowości życia na ziemi.
- Magdalena Ochońska
Wsparcie Kościoła katolickiego wobec małżeństw niepłodnych – podpowiedzi dla osób duchownych i świeckich pracujących z parami zmagającymi się z niepłodnościąNarastający problem niepłodności obserwuje się również w Polsce. Powoduje on konieczność poszukiwania nowych form wsparcia dla niepłodnych małżeństw. W artykule omówiono kwestie związane z profilaktyką prokreacyjną, przedstawiono też przyczyny środowiskowe niepłodności oraz zaprezentowano przykładową ścieżkę leczenia. W dalszej części zostały omówione metody wsparcia małżeństw niepłodnych oferowane przez Kościół oraz propozycje nowych działań. Artykuł ma na celu przedstawienie aktualnych form pomocy oraz wskazanie dodatkowych rozwiązań, które mogą być realną odpowiedzią na potrzeby współczesnych małżeństw.
- Magdalena Smolik
Dzieciństwo wokół zagrożeń i transformacjiPrzedmiotem rozważań jest dzieciństwo, które jest kluczowym etapem w biografii człowieka i warunkuje dalsze okresy życia jednostki. Dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym oraz młodzież korzysta z komputera, smartfonów i innych urządzeń komunikowania się już od najmłodszych lat, stając się pokoleniem cyfrowym. W dzisiejszych czasach dzieci dorastają w świecie, który dynamicznie zmienia się pod wpływem technologii. Jednym z kluczowych czynników tych zmian jest rozwój sztucznej inteligencji (SI). Choć SI oferuje wiele korzyści, takich jak nowoczesne narzędzia edukacyjne czy interaktywne zabawki, niesie ze sobą również szereg nowych zagrożeń, takich jak: manipulacja treścią i dezinformacja, naruszenie prywatności i gromadzenie danych osobowych, profilowanie i monitorowanie zachowań dzieci, uzależnienie od technologii i długotrwałe spędzanie czasu przed ekranem, ograniczenie interakcji społecznych w edukacji, zmniejszenie umiejętności krytycznego myślenia i kreatywności. Artykuł zawiera teoretyczne rozważania dotyczące dziecka i dzieciństwa. Przedstawiono różne ujęcia i koncepcje dzieciństwa oraz zachodzące zmiany w ciągu wieków. Ukazano dzieciństwo w stosunku do rozwoju technologii cyfrowej uzupełnione o doświadczenia wynikające z rozwoju sztucznej inteligencji (SI). Celem artykułu jest ukazanie transformacji dzieciństwa na tle społeczno-technologicznym. Główne pytanie badawcze brzmi: w jaki sposób rozwój cyfrowych technologii i SI wpływa na kształtowanie współczesnego dzieciństwa? Tezą artykułu jest stwierdzenie, że cyfrowe środowisko życia dziecka redefiniuje tradycyjne modele socjalizacji, prowadząc do powstania nowych wyzwań wychowawczych i edukacyjnych. Artykuł ma charakter przeglądowy i został oparty na analizie literatury pedagogicznej, psychologicznej, socjologicznej, historycznej oraz raportów. Zakończenie zawiera rekomendacje wychowawcze i edukacyjne mające na celu wspieranie dzieci w bezpiecznej i refleksyjnej obecności w świecie cyfrowym.
- Ks. Marcin Cholewa
Dramat wykorzystywania seksualnego małoletnich w przekazie kaznodziejskimZagadnienie wykorzystywania seksualnego osób małoletnich oraz dorosłych bezbronnych jest od kilku lat jednym z najważniejszych tematów w debacie publicznej w Polsce. W centrum refleksji i podejmowanych działań powinno być dobro osoby skrzywdzonej. Życie takiej osoby jest bowiem zranione w wielu różnych obszarach, a skutki wykorzystania odbijają się głęboko na jej zdrowiu fizycznym, psychicznym i duchowym. W procesie zdrowienia zranionej osoby potrzeba empatycznego przyjęcia i pomocy. Jedną z form troski i wsparcia Kościoła wobec skrzywdzonych powinien być przekaz kaznodziejski. Aby była to pomoc kompetentna, kaznodzieja powinien znać szacunkową skalę zjawiska, trudności i cierpienia, z którymi borykają się skrzywdzeni oraz mieć świadomość tego, co o wykorzystaniu seksualnym zawarte jest w biblijnych tekstach. W artykule zawarto podstawowe wskazówki w tych trzech obszarach.
- Joanna Truszkowska
Prawne aspekty relacji szkoła – rodzinaW artykule dokonano przeglądu wybranych uregulowań prawnych kreujących relację szkoła – rodzina, uwaga skoncentrowana została na kwestiach unormowań zawartych w prawie oświatowym. Rozważania rozpoczęto od podkreślenia roli rodziny, jako pierwszej, nieocenionej instytucji, która w początkowych latach odpowiada za wychowanie i socjalizację. Z czasem współodpowiedzialność przejmuje szkoła, której działania uregulowane są w licznych aktach prawnych i wykonawczych, zapewniając rodzicom prawo do wychowania, edukacji i opieki. Ponadto dzięki tym uregulowaniom zapewniony jest równy dostęp do edukacji i jej adekwatność do potrzeb każdego dziecka.
Studia i refleksje
- Ks. Rafał Orzechowski
Symbol jako narzędzie popularyzujące Pismo Święte na przykładzie dzieła lednickiego (1997–2015)Każde pokolenie chrześcijan poszukuje adekwatnej do ich czasów formy przekazu wiary. Są jednak narzędzia, które pomimo upływu lat nie dezaktualizują się, a wręcz stają się pomostem łączącym różne okresy. Niewątpliwie czymś takim są symbole, które są niemymi świadkami przekazywanych treści. Podejmując temat symbolu, jako narzędzia popularyzującego Pismo Święte, została przedstawiona symbolika i jej znaczenie w Biblii, symbolika infrastruktury na Polach Lednickich oraz elementy biblijne zawarte w symbolach lednickich (1997–2015). Po zbadaniu tej tematyki można wywnioskować, że posługiwanie się symbolem jako narzędziem popularyzującym Pismo Święte jest bez wątpienia dobrym sposobem przekazu treści biblijnej. Symbole rozdawane na spotkaniach lednickich oddziaływały na odbiorców nie tylko w trakcie wydarzenia, lecz przez cały rok niejako towarzysząc codzienności ich właścicieli.
- Ks. Łukasz Matuszak
Pełnomocnicy procesowi i adwokaci w świetle kodeksów prawa kanonicznego i aktualnych przepisów prawnychArtykuł pt. Pełnomocnicy procesowi i adwokaci w świetle kodeksów prawa kanonicznego i aktualnych przepisów prawnych analizuje rolę i znaczenie pełnomocników oraz adwokatów kościelnych w systemie prawa kanonicznego oraz ich obowiązki w ciągu lat. Na początku omówione zostało w sposób ogólny istotne znaczenie tych funkcji w zapewnieniu wsparcia i reprezentacji osób uczestniczących w procesach kanonicznych. Następnie zostały przedstawione zadania adwokatów i pełnomocników według Kodeksu prawa kanonicznego z 1917 roku, który w sposób usystematyzowany uregulował zasady ich działania i obowiązki. W dalszej części artykułu przywołane zostały późniejsze przepisy Kodeksu prawa kanonicznego z 1983 roku, które precyzowały funkcje tych osób w kościelnym systemie prawnym. Następnie autor przeanalizował Instrukcję Dignitas connubii z 2005 roku, która miała istotny wpływ na rozwój roli adwokatów kościelnych, wprowadzając szczegółowe wytyczne w sprawach małżeńskich i podkreślając ich znaczenie dla ochrony praw osób w procesach o nieważność małżeństwa. W ostatnim punkcie natomiast została omówiona reforma papieża Franciszka Mitis Iudex Dominus Iesus z 2015 roku, która uprościła i przyspieszyła procedury dotyczące procesów małżeńskich, co wywarło znaczący wpływ na rolę i zadania pełnomocników oraz adwokatów w kontekście nowoczesnych wymagań prawa kanonicznego.
- O. Michał Tomaszewski SVD
W służbie ludzkości. Werbistowska formacja zakonno-misyjna w Papui Nowej GwineiKościół katolicki wierzy, że z mandatu Trójjedynego Boga prowadzi swoich wiernych na drogach zbawienia i oferuje całej ludzkości pełnię życia. Misjonarze ze Zgromadzenia Słowa Bożego (potocznie werbiści, SVD), w sposób radykalny, powołani z różnych ludów i narodów, służą Kościołowi na wszystkich kontynentach, starając się sprostać temu Bożemu mandatowi. Wśród tych, których rekrutują i edukują do tej szczególnej misji, są mieszkańcy Papui Nowej Gwinei (potocznie Papuasi). Ten artykuł będzie poświęcony właśnie im, ich werbistowskiej formacji zakonno-misyjnej i roli, jaką odgrywają we współczesnym świecie.
- Ks. Józef Mandziuk
Zgromadzenia zakonne w Górze Kalwarii na MazowszuCelem niniejszego opracowania jest przybliżenie dziejów siedmiu zgromadzeń zakonnych, erygowanych w Górze Kalwarii – Nowej Jerozolimie na Mazowszu przez biskupa poznańskiego Stefan Wierzbowskiego (1620–1687). Były to wspólnoty: bernardynów, oratorianów-filipinów, dominikanów-obserwantów, pijarów, komunistów (bartoszków), marianów i mniszek dominikanek. Wymienione wspólnoty życia konsekrowanego miały swoje obiekty sakralne, pomieszczenia klasztorne oraz dokładnie wyznaczone zadania do wypełnienia, a także odpowiednie uposażenie. Różne były ich losy, a do czasów współczesnych przetrwali – z dwusetną jednak przerwą – marianie, duszpasterze parafii i stróże sanktuarium ich założyciela św. Stanisława Papczyńskiego.
Sprawy kościelne i duszpasterskie
- Człowieka nie można do końca zrozumieć bez Chrystusa (materiały liturgiczne)
Przegląd bibliograficzny
- Michał Poniatowski, Ustawowe zwolnienia od opodatkowania z tytułu przychodów z działalności charytatywnej osób prawnych Kościoła katolickiego, Warszawa 2024 – ks. Janusz Gręźlikowski
- Władysław Piechota, Sylwetka duchowa abp. Bronisława Dąbrowskiego, Włocławek 2025 – ks. Janusz Gręźlikowski
