Zeszyt 1 (704) – tom 187 – Struktury parafialne w misji i służbie świadectwa

lipiec / sierpień 2026

SPIS TREŚCI

Tomasz Szyszka SVD
Wprowadzenie
Tomasz Szyszka SVD
Parafia misyjna, czyli jaka? Refleksja misjologiczna
Artykuł podejmuje refleksję misjologiczną nad istotą parafii misyjnej jako dynamicznej wspólnoty ewangelizacyjnej. Autor wskazuje, że parafia misyjna nie ogranicza się do tradycyjnych funkcji sakramentalnych, lecz realizuje swoją tożsamość poprzez aktywne uczestnictwo w misji Kościoła „tu i teraz”. Kluczowe znaczenie mają: otwartość, kultura spotkania, wychodzenie na peryferie oraz zdolność do odpowiadania na współczesne wyzwania społeczno-kulturowe. Artykuł podkreśla rolę współodpowiedzialności świeckich i duchownych, konieczność odnowy struktur duszpasterskich oraz znaczenie przywództwa proboszcza jako lidera ewangelizacyjnego. Parafia misyjna jawi się jako wspólnota wspólnot, zdolna do ciągłej odnowy i inkulturacji.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Adam Wiński
Misyjny model parafii na Kubie. Refleksje pastoralne
Artykuł przedstawia aktualny model parafii na Kubie. Tekst umieszczony jest w kontekście historycznym oraz geopolitycznym (komunizm, specyfika wyspy). Zawiera liczne odniesienia pastoralne, gdyż autor przez dziewięć lat posługiwał na Kubie jako misjonarz. Model parafii na Kubie różni się od modelu w Polsce, ale wiele sugestii może stać się pomocnymi w duszpasterstwie w kraju.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Tomasz Fajt
Model parafii we wschodniej Boliwii. Doświadczenie duszpasterskie Wikariatu Apostolskiego Ñuflo de Chávez
Artykuł podejmuje próbę opisu modelu parafii we wschodniej Boliwii na przykładzie Wikariatu Apostolskiego Ñuflo de Chávez. Autor ukazuje specyfikę parafii funkcjonującej w warunkach misyjnych, na rozległym terytorium, przy niewielkiej liczbie kapłanów i dużej roli świeckich liderów, katechistów oraz animatorów wspólnot. Tekst omawia historyczne korzenie tego modelu, związane z dziedzictwem redukcji jezuickich, a także znaczenie lokalnej kultury, religijności ludowej i muzyki barokowej w procesie ewangelizacji. Ważnym elementem refleksji jest synodalność rozumiana jako wspólne rozeznawanie i współodpowiedzialność za misję Kościoła. Artykuł ukazuje parafię nie tyle jako strukturę administracyjną, ile jako sieć wspólnot i relacji, opartą na spotkaniu Boga z człowiekiem oraz ludzi między sobą.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Michał Kacprzyk
Struktura parafii w Kościele łacińskim w ciągu wieków według prawa kanonicznego. Zarys historyczny
Bez wątpienia parafia jest najprawdopodobniej najbardziej znaną strukturą administracyjną w Kościele powszechnym. Wynika to zapewne z tego, iż dla każdego wiernego jest ona przestrzenią, z którą jako pierwszą spotyka się on w swoim życiu wiary. To właśnie w parafii prowadzi on życie sakramentalne, tu uczestniczy w celebracjach liturgicznych, dzieląc radości i smutki. Co ciekawe powstanie parafii było aktem oddolnym i spontanicznym, który po latach został obwarowany przez prawo. Zmieniająca się sytuacja geopolityczna doprowadziła do ukształtowania się feudalizmu, w którym parafia również stała się obiektem rozmaitych ruchów, także politycznych. Kolejne stulecia umocniły związek wiernych mieszkających na terenie parafii ze swoim duszpasterzem oraz z biskupem, zaś Sobór Watykański II, podkreślając aspekt wspólnotowy parafii przypomniał o tym, iż jest ona częścią Ludu Bożego, której członkowie winni podążać ku jednemu celowi, jakim jest zbawienie.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Michał Misiuda
Model parafii w Izraelu
Celem niniejszego artykułu jest ukazanie specyfiki funkcjonowania parafii w strukturach Łacińskiego Patriarchatu Jerozolimy oraz przedstawienie wyzwań i problemów jakie stoją przed Kościołem lokalnym w Państwie Izrael. Charakterystyczną cechą wszystkich parafii leżących na terenie państwa jest różnorodność etniczna, kulturowa i językowa. Łaciński Patriarchat Jerozolimy wychodząc naprzeciw potrzebom duszpasterskim, w taki sposób organizuje życie parafii i prowadzi działalność ewangelizacyjną, aby każdy kto należy do poszczególnych wspólnot parafialnych mógł odczuwać silną więź z Kościołem lokalnym. W celu łatwiejszego funkcjonowania lokalnego Kościoła, diecezja jest podzielona na wikariaty a te z kolei na parafie. Podział taki wynika przed wszystkim z różnorodności etnicznej, językowej i kulturowej, gdyż obejmuje cztery państwa. Izrael będący częścią diecezji, jest państwem, którego mieszkańcy tworzą wielkie bogactwo kulturowe, bowiem pochodzą oni z różnych zakątków całego świata. W artykule postaramy się również podjąć kwestię działalności misyjnej Kościoła, stawiając pytanie czy lokalny Kościół w Izraelu należy badać pod kątem misyjnym czy raczej należy szukać odpowiedzi w wyzwaniach nowej ewangelizacji? Idąc tym śladem, w niniejszym artykule przedstawimy specyfikę funkcjonowania parafii w Izraelu. Ponadto zaskakuje fakt, że to właśnie na tych terenach narodził się Kościół Chrystusowy, stamtąd został On posłany na cały świat, a dziś wspólnotę Kościoła w tym miejscu tworzy mniejszość. Kościół by mógł wypełniać swoją misję, musi angażować swoje wysiłki duszpasterskie wokół tych, którzy już należą do tej wspólnoty, a także podejmować posługę wobec tych, którzy są poza Nim i dążyć do tego, aby Ewangelia dotarła do każdego człowieka a tym samym obudzić w każdym człowieku wiarę w Jezusa Chrystusa, jedynego Odkupiciela człowieka.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Adam Brodzik SVD
Model parafii na Madagaskarze
Kościół na Madagaskarze jest Kościołem żywym, młodym, zaangażowanym, strukturalnie zorganizowanym. Model parafii/misji w większości odpowiada na realne zapotrzebowania ludzi wierzących. Dzięki zaangażowaniu świeckich w radach, fikambanana masina oraz szkolnictwie zauważa się wzrost liczebny i świadomościowy. Istniejące projekty inkulturacyjne wymagają pogłębienia i rozwagi. Wydaje się, że wraz z pogłębieniem osobistej wiary, formacji biblijnej w niedalekiej przyszłości Kościół na Madagaskarze będzie nie tylko ewangelizowany, ale i ewangelizujący.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Dawid Zajęcki
Modele parafii w USA jako realizacja wizji parafii misyjnej
Artykuł podejmuje refleksję nad współczesnymi modelami parafii funkcjonującymi w Stanach Zjednoczonych w kontekście wizji parafii misyjnej promowanej przez współczesne nauczanie Kościoła. Punktem wyjścia jest specyfika amerykańskiego kontekstu społecznego i religijnego, w którym przynależność religijna ma charakter wyboru, a parafie funkcjonują w warunkach pluralizmu i mobilności wiernych. Autor analizuje wybrane modele duszpasterstwa parafialnego, takie jak model administracyjno-organizacyjny, parafia uczniowska (discipleship parish) oraz parafia etniczna i migracyjna. Szczególną uwagę poświęcono roli świeckich, kreatywności ewangelizacyjnej oraz znaczeniu jakości liturgii w budowaniu żywej wspólnoty. Artykuł wskazuje również na wyzwania, przed którymi stoi Kościół w USA, takie jak sekularyzacja czy spadek liczby praktykujących. Wnioskiem jest teza, że parafia misyjna nie stanowi jedynie jednego z możliwych modeli duszpasterskich, lecz staje się koniecznym warunkiem żywotności wspólnoty kościelnej w społeczeństwie pluralistycznym.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie

Studia i refleksje

Wojciech Słomski
Przebóstwienie jako cel stworzenia człowieka w myśli św. Atanazego z Aleksandrii
Artykuł analizuje naukę św. Atanazego z Aleksandrii o przebóstwieniu (theosis) jako fundamentalnym celu stworzenia człowieka. Autor ukazuje, że u Atanazego przebóstwienie nie jest jedynie skutkiem odkupienia, lecz celem wpisanym w antropologię obrazu Bożego. Wcielenie Logosu stanowi warunek możliwości udziału człowieka w życiu Bożym, zaś Duch Święty aktualizuje ten udział w Kościele poprzez sakramenty. Studium obejmuje biblijne podstawy, antropologię, chrystologię i pneumatologię Atanazego, a także recepcję jego myśli w tradycji wschodniej i zachodniej.

Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ireneusz Kamiński
Protestancki restoracjonizm z XIX i XX w. jako próba powrotu do rzekomej pierwotnej czystości chrześcijaństwa (cz. 1)
Zmierzając do odtworzenia pierwotnego chrześcijaństwa, niektóre ruchy, wyznające restoracjonizm, zaprzeczając jakiejkolwiek tradycji (także protestanckiej, np. odrzucając trynitaryzm) stworzyły zupełnie nowe, specyficzne systemy wierzeń, który należy uznać za albo za sekciarskie, albo za niechrześcijańskie. Inne ruchy restoracyjne – mimo głoszenia bardzo wzniosłych idei zjednoczeniowych – przyniosły dalsze rozbicie denominacyjne w protestantyzmie, poprzez wydzielenie się nowych grup, które można uznać za chrześcijańskie. Ostatecznie doprowadził to do: 1) powstania wielu nowych protestanckich ruchów i denominacji (np. uczniowie Chrystusa, darbyści – bracia plymuccy, zielonoświątkowcy); 2) utworzenia wielu specyficznych sekt odprotestanckich, traktowanych czasami jako odrębne religie (mormoni, ruch nowoapostolski, unitariańscy adwentyści, badacze Pisma Świętego – świadkowie Jehowy, ruch Nowej Myśli – Nauka Chrześcijańska).
Okazuje się, iż pogoń za powrotem do rzekomo niezafałszowanego pierwotnego chrześcijaństwa z I w. oraz przyjęcie doktryny o rychłym „Wielkim Odstępstwie” (Wielkiej Apostazji), które miałoby nastąpić do IV w. przyniosła światu protestanckiemu negatywne skutki.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Paweł Malinowski
Wpływ influencerów katolickich na dzieci i młodzież
Influencerzy katoliccy, dzięki swojej popularności, mogą oddziaływać na sposób myślenia młodych ludzi i ich przekonania. Opracowanie podejmuje próbę określenia skali i poziomu intensywności tego wpływu, z pomocą badania w postaci ankiety internetowej, przeprowadzonej wśród dzieci i młodzieży szkół podstawowych i średnich. Dzięki swojej obecności w mediach społecznościowych influencerzy mogą pełnić rolę ewangelizatorów i wspierać katechetów w przekazywaniu wartości chrześcijańskich. Istnieją już dokumenty kościelne, które poruszają owe zagadnienie i doceniają wartość takiej działalności. W artykule wymienione zostały również cechy charakteryzujące dobrego influencera i przykłady życia świętych mogących być dla nich inspiracją.

Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Hubert Siepert
Algokracja a godność osoby ludzkiej. Krytyczna analiza w świetle nauczania Kościoła
Artykuł przedstawia krytyczną analizę wpływu algokracji, czyli władzy algorytmów, na godność osoby ludzkiej w świetle nauczania Kościoła katolickiego. Przedstawiono definicje zarówno algorytmu, jak też i samej algokracji. Wskazano, jak nowe technologie kształtują obecnie świadomość społeczną oraz przedstawiono rozumienie godności osoby ludzkiej w teologii i nauce społecznej Kościoła. Podkreślono, że rozwój nowych technologii niesie ze sobą wyzwania natury etycznej i antropologicznej, takie jak: dehumanizacja, depersonalizacja, technokratyzacja życia oraz ryzyko opresji algorytmicznej. Wszystko to zostało przedstawione w kontekście koniecznej refleksji etycznej i antropologicznej nad rzeczywistością postępu technicznego, którą także dostrzega i podkreśla Kościół.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie

Sprawy kościelne i duszpasterskie

Człowieka nie można do końca zrozumieć bez Chrystusa (materiały liturgiczne)
Rok A, 16–25 niedziela zwykła

Przegląd bibliograficzny

Bł. Marcelina Darowska (1827–1911). Pisma, t. 1: Autobiografia duchowa, red. M. Chmielewski, Lublin 2025 – Marta Kowalczyk
Marek Czachorowski, Włodzimierz Dłubacz, Słownik etyki klasycznej, Lublin 2024 – Eugeniusz Sakowicz
Matthew Gabriele, David M. Perry, Wieki światłe. Nowa historia średniowiecznej Europy, Warszawa 2025 – ks. Kazimierz Rulka
Robert Skrzypczak, Adam Sosnowski, Charlie Kirk. Biografia, dzieło, misja, Kraków 2025 – ks. Kazimierz Rulka