maj / czerwiec 2026
SPIS TREŚCI
- Manifest
Teologia jako nauka o człowieku, który jest Chrystusem - Ks. Dariusz Kurzydło
„Nawrócenie na człowieka” jako kategoria teologiczna i antropologicznaW świecie, w którym postępuje technicyzacja życia i instrumentalizacja relacji, człowiek zostaje zredukowany do funkcji, mechanizmu czy zasobu. Teologia, która nie spotyka człowieka w tej sytuacji, zdradza go – zostawiając samemu sobie. „Nawrócenie na człowieka” to postulat skierowany zarówno do sposobu uprawiania teologii, jak i samej praktyki duszpasterskiej; wezwanie do odkrycia osoby jako miejsca spotkania Boga z człowiekiem (logika Wcielenia). Autor odwołuje się do pedagogii Jezusa; On „uprawiał teologię” dla człowieka, którego spotykał w warunkach codziennego życia, prowadząc z nim dialog, stawiając pytania – Jezus pierwszy „nawracał się na człowieka”. „Nawrócenie na człowieka” autor traktuje jako kategorię teologiczną i antropologiczną. - Ks. Wojciech Kluj
Teologiczne problemy translacyjne w kontekście chińskim XVII i XVIII w.Starożytna teologia chrześcijańska zasadniczo oparła się na myśli greckiej. W starożytności i w średniowiecznej Europie to nie dziwiło. Gdy jednak misjonarze, począwszy od XVI w. zaczęli docierać do dalekiej, wschodniej Azji, a zwłaszcza gdy spotkali się z kulturą Chin, okazało się, że wiele teologicznych pojęć greckich jest trudnych, a wręcz niemożliwych do przetłumaczenia na pojęcia chińskie. Okazuje się, że zagadnienie to nie należy jedynie do historii pierwszych kontaktów chrześcijańsko-chińskich. Również dzisiaj wielu młodych chińskich uczonych próbuje badać jak podstawowe pojęcia chrześcijańskie tłumaczone były i wyjaśniane pojęciami chińskimi. W niniejszym tekście prezentujemy 20 artykułów pisanych głównie przez młodych uczonych chińskich, które zamieszczone zostały w ogólnodostępnym czasopiśmie „Religions” w latach 2023–2024. - Ks. Tomasz Szyszka
Model uczeń-misjonarz według dokumentu z AparecidaNa konferencji CELAM w Aparecida (2007) zasugerowano frapujący dwumian uczeń-misjonarz czy też uczeń i misjonarz. Dzięki papieżowi Franciszkowi stał się on znany w całym Kościele, zaś w tym roku stanowi część tytułu programu duszpasterskiego Kościoła w Polsce. Nieustannie frapującym zagadnieniem pozostaje teologiczna, duszpasterska i misjologiczna interpretacja tegoż dwumianu, stanowiąc ważką inspirację do ewangelizacyjnego zaangażowania i potraktowania go jako inspirującą deklarację wiary w Jezusa, jako boskiego Mistrza i Nauczyciela. - Ks. Mariusz Boguszewski
Jakie wartości duchowe zakorzenione w prawdzie komunikować współczesnemu człowiekowi?Artykuł podejmuje refleksję nad tym, jakie wartości duchowe zakorzenione w prawdzie należy komunikować współczesnemu człowiekowi oraz w jaki sposób czynić to skutecznie w dynamicznie zmieniającym się świecie. Punktem wyjścia jest przekonanie, że współczesność – naznaczona szybkim rozwojem technologicznym, indywidualizmem, konsumpcjonizmem i relatywizmem – rodzi głębokie pytania o sens życia, relacje międzyludzkie oraz tożsamość człowieka. Artykuł wskazuje także praktyczne sposoby komunikowania wartości duchowych: dialog i otwartość na różnorodność doświadczeń, osobiste świadectwo życia, edukację i formację duchową, inicjatywy społeczne i działalność charytatywną, wykorzystanie mediów cyfrowych (podcastów, transmisji, treści audiowizualnych). Skuteczna komunikacja wymaga autentyczności, interaktywności oraz dostosowania języka do współczesnego odbiorcy, przy jednoczesnym zachowaniu głębi przekazu.
Studia i refleksje
- Ks. Radosław Gulan
Formacja osób powołanych do kapłaństwa w nauczaniu biskupa ełckiego Edwarda SamselaW artykule została poddana analizie koncepcja formacji osób powołanych do kapłaństwa w nauczaniu biskupa ełckiego Edwarda Samsela, ujmując ją jako proces integralny zorganizowany wokół relacji z Chrystusem i we współpracy z działaniem Ducha Świętego. Celem jest rekonstrukcja kluczowych elementów tej koncepcji na podstawie pism i praktyk pastoralnych biskupa. Zastosowano analizę treści oraz ujęcie problemowe, porządkujące formację w wymiarze ludzkim i duchowym oraz w zakresie środków formacyjnych. Wyniki wskazują na prymat modlitwy i Eucharystii, postawę ofiarowania siebie oraz znaczenie formacji stałej prezbiterów jako kryterium spójności życia i posługi. W konkluzji stwierdzono, że u bp. Samsela miarą formacji jest jedność życia i wiarygodność świadectwa kapłańskiego.
- Ks. Mateusz Markowski
Nawrócenie drogą do szczęścia według św. AugustynaArtykuł dotyczy ważnego zagadnienia dotyczącego nawrócenia według św. Augustyna. Samo nawrócenie, zarówno intelektualne jak i moralne, zawiera się w dwóch czynnikach „autorytecie i rozumie”. Dzięki tym stanom człowiek uświadamia sobie, na jakich podstawach się opiera, kierując się swoim życiem. W samym akcie nawrócenia, człowiek dostrzega również znaczenie rozumu, dzięki któremu pojmuje i za nim podąża. Autorytet przedstawiany jest przez Augustyna jako głos absolutny i kategoryczny. Nie może on pochodzić od jakiejś idei, lecz przyczyną źródła owej rzeczywistości musi być osoba absolutna, czyli Bóg. Człowiek bez wsparcia łaski Bożej, może błędnie odczytać głos swego wnętrza, dlatego jest tutaj potrzebny silny autorytet, niepodważalny, który w odpowiednich momentach uchroniłby człowieka od fałszywych decyzji i możliwości błądzenia. Z samego nawrócenia ukazuje się fakt danej świadomości, który staje się obowiązkiem moralnym w czynieniu dobra, a unikaniu zła. Wynika to z poznania najwyższego Boga, który się tego domaga, ponieważ jest źródłem prawa moralnego. Owo prawo jest zapisane w sercu człowieka w sposób naturalny i nieusuwalny. Nawrócenie człowieka opiera się wówczas na samym Bogu, gdyż idąc za stwierdzeniem Augustyna, „osobiste sumienie wprost woła o autorytet”. - Ks. Michał Guzek
Aspekt młodej kobiety w Katolickim Stowarzyszeniu Młodzieży żeńskiej w diecezji płockiejNiniejszy artykuł przedstawia formację religijną, społeczną i narodową młodych kobiet zjednoczonych w Katolickim Stowarzyszeniu Młodzieży Żeńskiej diecezji płockiej w latach międzywojennych. Wykorzystując źródła archiwalne i sprawozdania stowarzyszeniowe ukazano warunki powstania związku, jej cele pedagogiczne, a także ewolucję ideową – od Stowarzyszeń Mieszanych, aż do Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Żeńskiej. Autor uzmysławia rolę stowarzyszenia jako «szkoły życia», w której młode kobiety formowały postawy religijne, patriotyczne oraz obywatelskie, przygotowując się do pełnienia w swojej przyszłości konkretnych ról. Specjalną uwagę poświęcono zagadnieniu koedukacji, zgłębiając ówczesne argumenty z pedagogiki, psychologii i moralności przeciwko istnieniu stowarzyszeń mieszanych. Przedstawiono także znaczenie kultu Maryjnego, zwłaszcza Matki Bożej jako wzoru kobiecości i patronki ruchu żeńskiego. W artykule zaakcentowano, że ideał druhny jako Polki i katoliczki, łączy tradycyjne wartości z postawą aktywnego uczestnictwa w życiu narodowym i społecznym. W Katolickim Stowarzyszeniu Młodzieży Żeńskiej istniała przestrzeń integralnej formacji kobiety zaangażowanej w sprawy Ojczyzny i Kościoła, wierzącej i odpowiedzialnej.
- Zofia Kuźniewska
Ewangelizacyjna misja Kościoła w mediach społecznościowych – zarys historycznyCelem artykułu jest ukazanie ewangelizacyjnej misji Kościoła za pomocą mediów społecznościowych. W artykule podano zarys historii mediów oraz sposoby ich wykorzystywania przez Kościół. Pytanie problemowe sformułowano następująco: jak Kościół traktował pojawiające się media społecznościowe oraz w jaki sposób wykorzystywał je do swojej misji. Zastosowano metodę analizy literatury jak i różnych dokumentów oraz encyklik papieskich w celu uzyskania syntezy omawianego zagadnienia. Przedstawiono historię misji ewangelizacyjnej przeprowadzanej przez Kościół od czasów swego powołania przez Jezusa Chrystusa do czasów obecnych. Skupiono się na jego współczesnym nauczaniu za pomocą dialogu cyfrowego, który dokonuje się między nim a światem.
Refleksja nad podjętą problematyką wskazuje na bardzo istotną obecność Kościoła we współczesnym świecie cyfrowym. Kościół dzięki nowoczesnej komunikacji w tym za pośrednictwem Internetu może szybciej docierać z Ewangelią do całego świata. Istnieje potrzeba korzystania z nowoczesnych technologii cyfrowych przez Kościół oraz rozwijania istniejących już w sieci internetowych gatunków komunikacji religijnej. Tradycyjne religijne formy komunikowania nie zostały wyparte, ale są kontynuowane nadal również w świecie wirtualnym. - O. Nazar Jaremczuk
Ojciec Paweł Puszkarski OSBM i jego posługa w warszawskim klasztorze przy ulicy Miodowej w latach 1945–1977Posługa o. Pawła Puszkarskiego OSBM w Warszawie w latach 1945–1977 stanowi ważny element historii Kościoła greckokatolickiego w powojennej Polsce. Działał on w warunkach systemowych ograniczeń i represji ze strony władz komunistycznych. Jako przełożony warszawskiego klasztoru był odpowiedzialny za funkcjonowanie jedynej działającej wspólnoty bazyliańskiej w całym bloku komunistycznym. Szczególną rolę odegrał w odbudowie zniszczonego podczas Powstania Warszawskiego klasztoru i cerkwi ojców bazylianów, odnowienia życia wspólnotowego w klasztorze, a także wznowienia działalności duszpasterskiej przy odbudowanej świątyni. Osoba o. Pawła Puszkarskiego była ważnym punktem odniesienia dla duchowieństwa greckokatolickiego w Polsce Ludowej. Jego życie i posługa pozostają istotnymi przedmiotami badań nad historią greckokatolickiego Kościoła w Polsce. - Ks. Artur Katolo
Ks. Antonio Lucio Vivaldi (1678–1741). Kapłan rzymskokatolicki i nauczyciel muzyki w sierocińcu Pio Ospedale della Pietà w WenecjiMało kto wie, że słynny kompozytor Czterech pór roku, ojciec Antonio Lucio Vivaldi (1678–1741), był księdzem katolickim i nauczycielem gry na skrzypcach w sierocińcu Pio Ospedale della Pietà w Wenecji. Wrodzona wada zagrażająca życiu, „ucisk w klatce piersiowej”, była interpretowana jako forma przewlekłej astmy. Uniemożliwiała mu ona śpiewanie, głośne mówienie lub grę na instrumentach dętych. Jednakże schorzenie to nie uniemożliwiało mu gry na skrzypcach, komponowania muzyki ani uczestniczenia w innych zajęciach muzycznych. Ojciec Antonio Vivaldi pracował w Pio Ospedale della Pietà od 1703 do 1740 roku (z przerwą w latach 1709–1711). Nawet podczas podróży pozostawał blisko związany z tą instytucją. Nigdy nie zrezygnował z kapłaństwa.
Sprawy kościelne i duszpasterskie
- Człowieka nie można do końca zrozumieć bez Chrystusa (materiały liturgiczne)
Rok A, Wniebowstąpienie Pańskie – 15. niedziela zwykła
Przegląd bibliograficzny
- Grzegorz Górny, Duchowa historia Polski. Millenium dwu koronacji 1025–2025, Izabelin – Warszawa 2025 – ks. Kazimierz Rulka
- „Studia Włocławskie”, t. 27: 2025 – ks. Kazimierz Skoczylas