Zeszyt 1 (698) – tom 185 – „Nikt nie jest na sprzedaż”. Odpowiedź Kościoła na rzeczywistość współczesnego niewolnictwa

lipiec/sierpień 2025

SPIS TREŚCI

Dominika Pruszczyńska
Wprowadzenie
Ks. Janusz Kucicki SVD
Niewolnictwo! Nierozwiązany problem świata i człowiek a
Niewolnictwo rozumiane jako bezprawne podporządkowanie drugiego człowieka w celu wykorzystania go do własnych celów, stanowi problem, który nigdy nie został w pełni rozwiązany przez żadne systemy filozoficzne, religijne, społeczne ani ekonomiczne. Mimo upływu wieków i zmieniających się okresów historycznych, istota niewolnictwa pozostaje niezmienna, choć zmieniają się jego formy. W artykule prześledzone zostały różne oblicza niewolnictwa, począwszy od czasów antycznych, przez średniowiecze, Oświecenie, okres industrializacji w XIX i XX wieku, aż po jego współczesne przejawy. Przeanalizowane zostały różnice w traktowaniu niewolników w różnych epokach, a także ukazane zostało, jak zjawisko to wciąż uwłacza ludzkiej godności, niezależnie od historycznego kontekstu. Artykuł ma na celu ukazanie, jak niewolnictwo – jako moralna i społeczna „gangrena” – wpływa na ludzkie sumienie, pozostając trwałym problemem mimo teoretycznych prób jego eliminacji.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Tomasz Szyszka SVD
Jezuici wobec problemu niewolnictwa w Nowym Świecie
Początki obecności niewolników z Afryki w Nowym Świecie sięgają pierwszych dekad XVI wieku. Nie mniejszym problemem był proceder niewolnictwa względem ludności autochtonicznej. Najbardziej zaangażowanym zakonem w niesienie pomocy niewolnikom z Afryki, a zarazem dążącym do wypracowania stosownych regulacji prawnych w odniesieniu do kwestii „wojny sprawiedliwej” względem Indian, było Towarzystwo Jezusowe. Sztandarowymi postaciami byli Alonso de Sandoval (autor De instauranda Aethiopum salute) oraz św. Piotr Klawer w Cartagena de Indias i Antonio Vieira w Brazylii.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Fr. Jacek Gorka OFM
Semi-controlled Regulation Discouraging Employment in the Context of the Problem of Human Trafficking: The Case of Tanzania
Human trafficking is a global issue of significant complexity and pervasiveness, with Tanzania being no exception. While poverty, lack of education, and social inequality are well-known root causes, the impact of labor market dynamics on increasing vulnerability to trafficking requires further examination. This article posits that Tanzania’s semi-controlled regulatory environment, marked by an intricate interplay of formal regulations and informal practices, inadvertently discourages formal employment. Consequently, individuals are driven towards precarious situations, heightening their susceptibility to exploitation and human trafficking.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Radosław Zawadzki
„Gdzie jest twój brat” (Rdz 4, 9). Handel ludźmi jako jeden ze sposobów niszczenia życia mieszkańców Amazonii peruwiańskie
Artykuł analizuje zjawisko handlu ludźmi w regionie Amazonii, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji w Peru i departamencie Loreto. Autor przedstawia handel ludźmi jako poważne naruszenie praw człowieka, którego ofiarami są głównie kobiety i dzieci, poddawane wykorzystywaniu seksualnemu oraz pracy przymusowej. Tekst omawia rozwój ram prawnych w Peru, prezentuje dane statystyczne oraz identyfikuje kluczowe mechanizmy rekrutacji ofiar, takie jak: fałszywe oferty pracy, sponsoring czy manipulacja ekonomiczna. Szczegółowo ukazano uwarunkowania sprzyjające temu procederowi, w tym ubóstwo, niski poziom edukacji, przemoc domową, stereotypy płciowe, wczesne ciąże oraz marginalizację ludności rdzennej. Autor zwraca również uwagę na nieskuteczność działań instytucji państwowych oraz społeczny brak reakcji na skalę problemu.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Adam Wiński
Współczesne formy niewolnictwa według papieża Franciszka
Artykuł przedstawia zarys nauczania papieża Franciszka na temat niewolnictwa oraz walki z niewolnictwem. Nauczanie papieskie zostało ukazane także w świetle gestów Franciszka, które rozjaśniają Jego nauczanie. Autor tekstu poddaje analizie zarówno przyczyny jak i konsekwencje niewolnictwa, dokonując rozróżnienia na różne rodzaje omawianego zjawiska. Z nauczania papieskiego zostały też wyróżnione różne sposoby walki z niewolnictwem na różnych szczeblach społecznych oraz w życiu każdego człowieka dobrej woli.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Dominika Pruszczyńska
Handel ludźmi a prześladowania religijne chrześcijan
Współczesny handel ludźmi, mimo swoich starożytnych korzeni, nadal stanowi poważne wyzwanie na skalę globalną, głównie z powodu swojej wszechobecności i zdolności do adaptacji w różnych kontekstach. Artykuł ten bada religijne aspekty handlu ludźmi, ukazując jego złożoną i wieloaspektową naturę. Religia pełni w tym przypadku podwójną rolę – jest zarówno czynnikiem motywującym, jak i „ofiarą”. Szczególnie dotyczy to współczesnych chrześcijan, którzy często stają się celem prześladowań z powodu swojej wiary. Raporty organizacji pozarządowych, takich jak Open Doors, wskazują na bezpośredni związek między prześladowaniem religijnym a handlem ludźmi, szczególnie w przypadku marginalizowanych mniejszości religijnych, które są szczególnie narażone na tego typu zagrożenia.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie

Studia i refleksje

Ks. Łukasz Libowski
„Jak Chrystus czynił, tak i wy czyńcie, a jak On nie czynił, tak i wy nie czyńcie”. Ryszarda ze św. Wiktora kazanie XXIII z jego Liber exceptionum – przekład poprzedzony wstępem
„Jak Chrystus czynił, tak i wy czyńcie, a jak On nie czynił, tak i wy nie czyńcie”. Ryszarda ze św. Wiktora kazanie XXIII z jego Liber exceptionum – przekład poprzedzony wstępem
Tekst poświęcony jest jednemu z kazań Ryszarda ze św. Wiktora (zm. 1173), przedstawiciela szkoły bardzo prężnie w wieku XII działającej przy umiejscowionym pod Paryżem opactwie św. Wiktora. Chodzi o kazanie XXIII z X księgi II części Ryszardowego Liber exceptionum. Kazanie to, zaadresowane do kapłanów, jest tropologicznym komentarzem do Iz 18, 2. Zasadniczą część artykułu stanowi polski przekład rzeczonego kazania, opatrzony najniezbędniejszymi tylko krótkimi uwagami. Celem zaś przygotowania czytelnika do lektury dzieła, tłumaczenie poprzedzono wstępem.

Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Stanisław Wroński
Wypełnianie obowiązków małżeńskich i rodzinnych jako forma chrześcijańskiego świadectwa wiary w wybranych pismach bł. Stefana Wyszyńskiego
Autor artykułu opracował problem wypełniania obowiązków małżeńskich i rodzinnych w kontekście chrześcijańskiego świadectwa wiary. Materiałem źródłowym są wybrane pisma bł. Stefana Wyszyńskiego. Autor wykorzystał również reprezentatywne publikacje przedmiotowe poruszające opracowywane zagadnienie. Artykuł został podzielony na trzy części: 1) Świadectwo wiary w życiu codziennym; 2) Uświęcenie w małżeństwie; 3) Wychowanie moralno-religijne dzieci jako świadectwo wiary. W podsumowaniu zostały przedstawione główne tezy z przeprowadzonych analiz. Przede wszystkim podkreślić należy bliskie związki merytoryczne nauczania bł. Stefana Wyszyńskiego z tekstami Soboru Watykańskiego II. Bł. Stefan poruszał w swoich pismach konkretne problemy związane z życiem codziennym polskich małżeństw i rodzin. Zwracał szczególną uwagę na znaczenie rodziny, która jest i komórką społeczną i komórką Kościoła. Dlatego rodzice, spełniając swoje codzienne zadania, wzajemnie uświęcają się i dają najbliższemu otoczeniu świadectwo wyznawanej wiary, a poprzez wychowanie dzieci w duchu religijnym wypełniają swoje zadania apostolskie. Błogosławiony podkreślał, że rodzinne wychowanie młodego pokolenia jest fundamentalnym prawem rodziców, którzy są pierwszymi wychowawcami nie tylko w perspektywie wiary i moralności katolickiej, lecz także w służbie narodu. Kard. Stefan Wyszyński podkreślał, że świętość rodziny buduje się na świadectwie życia chrześcijańskiego małżonków i rodziców wspomaganego przez łaskę, do której dostęp otrzymali, przyjmując sakrament małżeństwa.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Ks. Krzysztof Graczyk
Personalizm chrześcijański a wychowanie współczesnej młodzieży
Współczesne wychowanie dzieci i młodzieży staje przed licznymi wyzwaniami, wynikającymi m.in. z chaosu informacyjnego, relatywizmu moralnego, przyspieszonego tempa życia, osłabienia więzi wspólnotowych oraz kryzysu tożsamości. W takiej rzeczywistości coraz bardziej aktualna staje się propozycja wychowania w duchu personalizmu chrześcijańskiego, który stanowi zarazem odpowiedź na te wyzwania, jak i inspirację dla nowoczesnych praktyk pedagogicznych.
W centrum personalizmu chrześcijańskiego znajduje się osoba ludzka – rozumiana jako byt wolny, niepowtarzalny, duchowo zakorzeniony i zdolny do relacji. Wychowanie oparte na tym podejściu nie sprowadza się do przekazywania zbioru norm czy zasad moralnych, ale zakłada towarzyszenie młodemu człowiekowi w odkrywaniu własnej tożsamości oraz wspieranie go w harmonijnym rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, moralnym i duchowym. Taki model wychowania odrzuca podejście apodyktyczne i instrumentalne, w którym osoba jest traktowana jak obiekt tresury czy adaptacji do wymogów systemu.
Integralny rozwój, promowany przez personalizm, umożliwia młodemu człowiekowi wolne i świadome uczestnictwo we wspólnocie – nie tylko jako członka społeczeństwa, ale przede wszystkim jako istoty zdolnej do miłości, odpowiedzialności i autentycznych relacji. W tym kontekście kluczową rolę odgrywa rodzina, będąca pierwszą i fundamentalną wspólnotą wychowania. To w niej dziecko doświadcza podstawowych więzi, uczy się zaufania, wartości i dialogu – elementów niezbędnych dla kształtowania zdrowej, dojrzałej osobowości.

Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie
Małgorzata Mezglewska
Świat wartości z punktu widzenia dziecka. Interpretacja powieści Doroty Terakowskiej Tam gdzie spadają anioły
Wartości są nieodłączną częścią ludzkiego życia. Każdy człowiek wzrastając postępuje według własnego, określonego systemu wartości. Czy jest on budowany już na etapie dzieciństwa? Niniejszy artykuł poświęcony jest wartościom ukazanym w powieści Doroty Terakowskiej z punktu widzenia dziecka. W pierwszej części wyjaśniono terminy „aksjologia” oraz „wartość”. W kolejnej części podjęto próbę analizy oraz interpretacji powieści Doroty Terakowskiej Tam gdzie spadają anioły. Na koniec wysnuto konkluzję dotyczącą wartości przedstawianych przez bohatera dziecięcego.
Pokaż streszczenie
Ukryj streszczenie

Sprawy kościelne i duszpasterskie

Człowieka nie można do końca zrozumieć bez Chrystusa (materiały liturgiczne)

Przegląd bibliograficzny

Wojciech Góralski, Iudex non calculat (D. 49, 8,1,2 – Aemilius Macer). Wybrane wyroki Roty Rzymskiej z 2023 roku w sprawach nullitatis matrimonii pochodzących z Polski, Płock 2025 – ks. Janusz Borucki
Wojciech Góralski, Przynosić plon. Homilie i kazania wygłoszone w latach 2023–2024, Płock 2025 – ks. Janusz Gręźlikowski
Książka drukowana w Polsce XV–XVII wieku, red. J.S. Gruchała, M. Czerenkiewicz, Kraków 2024 – ks. Kazimierz Rulka
„Wolontariat, który otwiera oczy…”. Badanie wpływu zaangażowania w wolontariat na jakość życia, Warszawa 2025, https://www.deloitte.com/content/dam/assets-zone2/pl/pl/docs/about/2025/pl-raport-wolontariat-ktory-otwiera-oczy-2025.pdf. – ks. Ryszard Sawicki
Tajemniczy świat targumów. Przegląd polskich publikacji za lata 2021–2025 – ks. Antoni Tronina